Tag Archives: northern ireland

Fotogunluk #58 – Mussenden Temple

Posted on

d8e_8486-3-1
Kuzey Irlanda topraklarindan Irlanda’nin Inishowen yarimadasina dogru bakiyoruz. Cilgin bir yagmur bulutu Malin Head’e dogru ilerliyor. Biz ise banka oturmus manzarayi seyrediyoruz.

Mussenden Temple, zamaninda duvarlari kitap dolu bir yapiymis. Irlanda’nin rutubeti kitaplara zarar vermesin diye binanin altinda 7/24 somine yanarmis. Bu manzaraya karsi ne kitaplar okunur!

Biraz sonra bulundugumuz yere de yagmur yagmaya basliyor. Yamgurluklarimizin kapüşonlarini basimiza gecirip seyre devam ediyoruz.

İrlanda’da Hangi Dil Konuşuluyor?

Arkadaşlarımızın, blog okuyucularımızın, zaman zaman ailemizin, akrabalarımızın sık sık sorup kafa karışıklığı yaşadıkları bir durum var. İrlanda’da hangi dil konuşuluyor? Gaelik, Gaelce her yerde konuşuluyor mu? İskoçlar da aynı dili konuşmuyor mu? Siz gidince İrlandaca mı öğrendiniz? diye gidiyor sorular..

İrlanda Cumhuriyeti’nin iki tane resmî dili var. Biri İngilizce biri de İrlanda dili. Türkçede İrlandalıların konuştuğu dil için İrlandaca, Gaelik, Gaelce vb. ifadeler kullanılıyor.

İrlanda diline, İrlandalılar İngilizce’de Irish diyorlar, Irish konuşuyoruz diyorlar. English gibi. (“Do you speak Gaelic?” sorusuna “No, I speak Irish” cevabını alırsınız.)

İrlanda diline, İrlandalılar İrlanda dilinde ise Gaeilge diyorlar. Bu dilin de birçok farklı aksanı mevcut.

Peki İskoçya’da da aynı dil konuşulmuyor mu?

İskoçların konuştuğu kelt dili de yine İrlanda dilinden gelişen bir dil. Aynı dil ailesi içindeki akraba diller.
Onların konuştuğu dile İngilizce’de Scottish Gaelic ya da sadece Gaelic, Scottish Gaelic’te ise Gàidhlig deniyor. Telâffuzlarını internetten bulabilirsiniz.

Küçük bir paragrafla dil aileleri açısından bakacak olursak, bu iki dil de Hint-Avrupa dil ailesinin altındaki Kelt dilleri içinde yer alıyor. Bu Kelt dilleri de kendi içinde ayrılıyor elbette. İrlanda ve İskoç dilleri (ayrıca Manx dili) Kelt dilleri altında, Ada/adasal Kelt dilleri içindeki Gaelik (Goidelic/Gaelic) dillerine bağlı diller.
Örneğin Kuzeybatı Fransa’daki Bretagne bölgesinde konuşulan Bretonca ya da Welsh dili de Ada Kelt dilleri içindeki Britonik dillerden.

Dönelim günümüze ve İrlanda’ya… Çocuklar liseye kadar Irish öğreniyorlar ama daha sonrasında bu eğitim zorunlu olmaktan çıkıyor. Bu süreç içinde İngilizce ya da İrlandaca ağırlıklı okullar tercih edilebiliyor.
Sonrasında dil eğitimine devam etmeyen kişiler de bu dili doğal olarak unutuyorlar. Nitekim halk içinde, günlük yaşamda İrlandaca pek kullanılmıyor, konuşulmuyor.   (İrlanda’ya gelmek istiyoruz İrlandaca bilmemiz şart mı diyenler için bir cevap olmuştur umarım. ) Bununla birlikte, resmî kurumlarda işe girmek isteyenler İrlandaca sınavını geçmek durumundalar. Bunun dışında genel olarak ve gelenek olarak herkes çok büyük çoğunluğu İrlandaca ya da İrlandaca kökenli olan yer ve kişi isimlerine vâkıf durumda.
Dil, etkin biçimde konuşulmasa da tabelalar, resmî yazılar, uyarılar vs. iki dilde yazılıyor. İrlanda dilinde yayın yapan radyo ve televizyonlar var, bu dili canlı tutmaya çalışan dernek ve kurumlar var. Halk içinde bütün bu sistemi savunanı da gördük, gereksiz bulanı da… En basit şekliyle söyleyecek olursak, savunanı dilini ve kültürünü canlı tutmak istediklerini, bundan mantıklı bir şey olamayacağı, gereksiz bulanı ise can çekişen ve bir daha hiçbir zaman eskisi gibi olamayacak bu dil ve kültür için gereksiz harcama yapmak savlarını ortaya koyuyor.

İrlanda’da İrlanda dilinin konuşulduğu, yaşadığı bölgelere Gaeltacht adı veriliyor. Aşağıda Gaeltacht haritasının bugünkü hâlini görebilirsiniz. Yeşil alanlar günden güne küçülüyor. Biz bu dilin hâlâ aktif konuşulduğu bölgelerden birinde yaşıyoruz. Donegal, İrlandaca konuşulan en büyük bölge. Kuzeybatı tarafları ve adalarında bu dili konuşmayı sürdüren insanlar, topluluklar var.
Gaeltacht bölgelerine girdiğinizi yol üzerindeki tabelalardan anlayabiliyorsunuz ve bu noktadan itibaren artık yol levhaları, dükkân ve resmi yerlerin tabelaları İngilizce olmuyor. Her yerde İrlandaca. Ama dükkâna, markete girince yine herkes İngilizce konuşuyor, konuşabiliyor elbette. Sadece, İrlandaca konuştuğunuzda cevap alma olasılığı burada daha fazla.
Örneğin yaz okulu gibi bir sistem mevcut: Çocuklarına bu dili öğretmek isteyen aileler onları Gaeltacht’ta yaşayan ailelerin yanına gönderiyorlar yazları.

 

   

İrlanda dili, kültürü, Gaeltacht bölgeleri turizmine dayalı etkinlikler, çalışmalar için çeşitli teşvikler verilebiliyor. Bu şekilde bir seyahat/turizm firması kuran bir arkadaşımızın düzenlediği etkinliklere katılıp bol bol İrlandaca konuşan insanların arasında bulunduk. İrlanda içinde Gaeltacht bölgesine/bölgelerine yakın olmaktan, bu kültürü yakından görmekten son derece mutluyuz. Büyük şehirlerin birinde olsaydık bu kadar içinde olma, deneyimleme şansımız olmayacaktı. Geriye kalan küçük, gerçek İrlanda’yı görmek, yaşamak çok güzel, mümkün olduğunca da içinde olmaya çalışıyoruz.

Kuzey İrlanda’daki dil ve eğitim durumuna o kadar hâkim olmadığım için o kısmı yazamıyorum. O tarafta işler biraz daha farklı ve bu konular biraz daha hassas durumda. İrlandaca, orada birinci ya da ikinci dil resmiyeti yerine azınlık dili statüsünde.

http://www.gaeilge.ie/
http://www.udaras.ie/en/an-ghaeilge-an-ghaeltacht/an-ghaeltacht/
https://en.wikipedia.org/wiki/Gaeltacht

Fotogünlük #51 – Seyahatnâme

Posted on

Seyahatnâme

 Asena karşılaştığı manzaraların güzelliğini henüz taptazeyken Seyahatnâme’sine aktarmakla meşgul..

NI International Airshow – Portrush

flying man31 Ağustos-1 Eylül tarihlerinde Kuzey İrlanda, Portrush’ta uluslararası bir hava gösterisi vardı. Airshow’u duyar duymaz Türk Hava Kuvvetleri’nin İzmir’deki 100. yıl kutlamalarındaki gösteriler geldi aklıma. Buradakinin öyle olmayacağını biliyordum ama heyecanlandım yine de. İş sebebiyle ilk gününü kaçıracaktık ama Pazar günkü gösteriye gidelim en azından dedik ve fotoğraf kulübünden Polonyalı arkadaşımız Monika ile birlikte çıktık yola Cumartesi akşamdan.

Gösterinin yapılacağı Portrush sevimli bir kıyı kenti. Kıyıda olmasının etkisiyle olsa gerek içeri kısımda kalan şehirlere göre daha hareketli. Gösteri için de gelenler de kalabalık yapıyor tabii.

Akşam şehir merkezinde dolandık. Bir yandan etrafa bakınıyor bir yandan da her gördüğüm çalıdan böğürtlen topluyordum üçer beşer.

Cumartesi akşamdan gelmek geç bir karar olduğundan tek bir hostelde boş yer bulabildik. O da şansımızda Mayıs’ta açılmış, yepyeni ve tertemiz bir yer çıktı. Kuzey İrlanda’da Portrush, Giant’s Causeway, The Dark Hedges vb. yerleri görmek isteyenler bu hosteli merkez üs olarak seçebilirler. Ayrıntıları yazının sonunda görebilirsiniz.

Hostelde gayet keyifli vakit geçirdik. Mekânın sahipleri ve oradaki misafirlerden kaçırdığımız gösteriyi dinledik, ertesi gün gösteri için en ideal seyir yerini, gösteriden sonra görmeyi plandığımız yerlere en uygun ulaşımı öğrendik ki gösteri sonrası trafiği düşününce aldığımız tüyolar çok yardımcı oldu.

Pazar günü kötü bir havayla uyandık. Yağmur yoktu ama deli gibi bir rüzgâr vardı ve epey soğuktu. Doğru düzgün bir plan için gösteri programına ihtiyacımız vardı fakat adamlar kitapçığı 5 pounda satıyordu. Çok şaşırdım, çok saçma geldi.

helikopter

Uluslararası bir gösteri söz konusu, yurtdışından insanların gelmesini bekliyorlar ama ne kendi web sitelerinde ne başka yerde program yayınlamıyorlar. Hadi biz buradaydık da iyi ya da kötü görelim dedik. Fakat içeriğini bilmediğim bir gösteriye neden geleyim ki diye düşünüyorum. Hangi ülkelerin akrobasi ekipleri var, hangi tür uçaklar var, ne tür bir hava gösterisi olduğunu bilmiyorsam ne diye ülke dışından zahmet edip geleyim anlam veremiyorum. Gösteri alanında da bu belirsizliğe 5 pound gibi azımsanmayacak bir miktar istemeleri sinirlendirdi beni.

glider1

glider2

Adamların yanına gittim bir hışım. Para konusunda bana mısın demiyorlar. Sorun kitapçığın 5 pound olmasından da öte paralı olmasıydı bence.

Yukarıda saydığım sebepleri anlattım. Ayrıca hava kötü ve önceki gün birçok gösteri iptal olmuş, bugün hava daha da kötü ve yine iptaller olacağı konuşuluyor Facebook sayfanızda ve siz belki de hiç göremeyeceğimiz gösterilerin programını parayla satıyorsunuz, güncellemelerden de haberdar etmiyorsunuz’ diye devam ettim. Sonuç: ‘Belki üstümüzden bir kuş geçeeeer..’

Kitapçığa 5 pound verip almış kişilere de ‘Abi bir bakıp vereceğim’ diyemiyorsun, herkes koynuna sokmuş saklıyor. En son “ehh yeter” dedik ve aldık programı. Sonra elbette ki pişman olduk, gösterilerin çoğu iptal olmuştu hava sebebiyle ve hiçbir şey programa uygun gitmiyordu tahmin ettiğimiz üzere. Resimlerine baktık biz de..

aircrafts
Helikopterler ve küçük uçaklar vardı genelde. Tek eğlenceli olabilecek olan Red Arrows’u Cumartesi kaçırmıştık maalesef. Başka da süpersonik uçak vb. yoktu. Üç hava aracını bir arada göremedik şöyle güzelce. Tek keyif aldığımız planör ve daha önce görmediğim türde minik bir helikopter oldu. Onun dışında son derece tırt bir organizasyondu diyebilirim. Delicesine yediğimiz rüzgâra, titrememize değmedi.

Baktık olmuyor, trafiğe de kalmayalım diyerek erken ayrıldık ve önceden planladığımız üzere The Dark Hedges’e gittik. Fakat havanın daha iyi olduğu bir zamanda Giant’s Causeway ve Causeway Coastal Route gezisini de dâhil ederek Portrush tarafına yeniden gitmeyi planlıyoruz. The Dark Hedges yazısını buradan okuyabilirsiniz.

***

Portrush- Hostel:

Portrush Townhouse, 6 Bath Street, Portrush, Portrush, Northern Ireland

http://www.hostelworld.com/hosteldetails.php/Portrush-Townhouse/Portrush/75877?sc_sau=sfab&sc_pos=1

The Dark Hedges

the dark hedges_3

County Antrim, Portrush’taki hava gösterisinden sonra eve dönüş yolunda uğradık The Dark Hedges’a.
Dünya’nın en güzel ağaçlı yolları yazılarında mutlaka karşılaşacağınız yerlerden biri. Ayrıca Game of Thrones dizisinin de bazı sahneleri burada çekilmiş yakın zamanda. Şu sıralar daha da bir ünlü yani. Kuzey İrlanda gezisi yapacaksanız buraya da mutlaka uğramaya çalışın. Giant’s Causeway’e oldukça yakın bir konumda.

the dark hedges_2

Portrush’dan yaklaşık yarım saatlik uzaklıkta, tarlaların arasından karşınıza çıkıveriyor. 300 yıldır kökleri üzerinde olan kayın ağaçları tarafından saklanmış bir yol. Ağaçların, yer yer gökyüzünü görmeyi engelleyecek şekilde birbirlerine tutunmaları, dallarının biçimleri, yarattıkları ışık gölge oyunları gerçekten masal gibi bir görüntü oluşturuyor. Ağaçları 18. yy’de Stuart Ailesi dikmiş.
Yolun başına geldiğimizde fotoğraf çeken diğer insanları, park etmiş araçları gördük. Doğal olarak başı kalabalık. Fotoğraf çekmesi biraz zor olabiliyor, tam makineyi, kadrajı ayarlıyorsunuz, hop bir araba geliyor. Hah gitti derken bir diğeri karşıdan geliyor, insanlar poz vermek üzere yolda oluyor vs. derken uygun anlar yakalamak için epey beklemek durumunda kalabiliyorsunuz. Beklemekten yana sorun olmuyor gerçi manzara son derece etkileyici zaten.

the dark hedges_1

Başka zamanlarda gidip farklı hallerini de görmek üzere ayrıldık oradan. Yapraklar sarardığında, belki kar yağdığında, çiçekler açtığında yeniden ziyaret etmek istiyoruz ağaçları.

Ballymoney’de bulunan The Dark Hedges, Causeway Coastal Route olarak adlandırılan Kuzey İrlanda kıyı gezisi kapsamında görülebilecek yerlerden biri. Aşağıdaki haritadan ve bağlantıdan görebileceğiniz üzere bölge, seyahat açısından gayet güzel seçenekler sunuyor.

Giant’s Causeway Coast and Countryside

http://www.causewaycoastalroute.com/causeway-coastal-route.html

Ulaşım:

Bregagh Road, Ballymoney, Co. Antrim
Harita için buraya,
Ulaşım bilgileri için buraya,
Ayrıca ilgili olarak Portrush yazımıza da göz atabilirsiniz.