Category Archives: yaşam

Aydinlik, Gayda ve Ekose Etekler…

Posted on

Aylardan Haziran. Zifiri karanlik gormeyeli neredeyse 1 ay olmus, tamam bi Izlanda bi Norvec degil ama yatiyorum etraf aydinlik, kalkiyorum daha aydinlik.
Arkadas bu hava hic mi kararmiyor? Acaba bu durum fotosentez alemini nasil etkiliyor? Hava kararmadigi icin 24 saat oksijen uretmek bitkiler aleminde nasil karsilaniyor? Ben olsam kendimi istismar ediliyormus gibi hissederdim orasi kesin.

Alarm gece 02:00’de caldi. Odalardan gelen off puff! seslerinden sonra cantalarda son kontroller yapildi ve cabuk bir kahvalti sonrasinda 1 saat surecek ve bizi Fanad Deniz Feneri’ne goturecek olan yolculuga basladik. Saat 04:00’te deniz feneri civarinda mekan secmeye calisiyorduk. Uzerimizdeki bulutlar yogun bir gun trafigi gibi sabit hizla devam ediyor, ufukta ara ara gokyuzu gorunuyordu.

D8E_7565-1

Uykuya dalmadan once bir mesaj; Kuzey Irlanda – Lurgan’daki Pipe Band Championship (Gayda Bandosu Sampiyonasi) etkinligi davetiyesi.. Eh, gune bu kadar erken basladik oraya da gideriz diyerek 2 saatlik uykumuza daldik. Alarm 09:00’da caldi, hava hala aydinlikti. Bu defa hedefimiz Kuzey Irlanda’daki Armagh Gozlem Evi. Bizi davet eden Onur’u da ekibe katip Lurgan’a vardik. Irlanda seruvenimizde su ana kadar gordugum en uzun kaldirim kenarina park etmis araba kuyrugu da buradaydi. Park etrafinda park yeri ararken bandolarin sesleri duyulmaya baslamisti. Farkinda degildim belki ama dakikalar sonra hayatimda hic bu kadar etekli erkegi bir arada gormemistim’den baska bir sey dusunemeyecektim.

pipe-band-championship

Sonra bu dusuncelerimi pipe bandosu sesleri sayesinde duyamamaya baslayacak, kendimi Iskocya cayirlarinda hissedecektim. Tabi bu hissiyatta ikide bir kafama koluma o an masum gorunen ancak etkisi bir ay suren isiriklar konduran kahrolasi midge’lerin de etkisi buyuktu.

Coluk cocuk, genc yasli, cumbur cemaat etek giymis. Ben ilk defa esofman altimla bir ortamda siritiyorum. Onur mesela sort giymis, dikkatli bakmayinca kamufle olabiliyor. Tabii midge’ler ona saldirmiyor, bu midge’lerin benle ne alip veremedigi var yahu!?

Muzik sahane, coskulu, yogun!.. Artik ben de icimden eslik ediyorum, hatta bizim grup -Asena, Monika, Onur- kafayla, ayakla melodiye tempo tutuyor. 20 dk sonra kafamizda tek bir melodi var. Tum bandolar ayni marsi caliyor. Arkadaslar repertuvarinizdaki baska sarkilari da calabilir misiniz? Sesten duyulmadi istegim, neyse.. Bence gayda bandosu ile gunumuz pop muziginden ornekler de denenebilir. Tabii icinde bulundugumuz bu her yil duzenlenen etkinligin amaci, 20 civarindaki sehrin gayda bandolarinin, toplamda 4-5 marsta mukemmelligi aramasi olmasaydi onerim belki kabul gorebilirdi.

Etkinlik neredeyse tum katilimcilarin bir odul kazanmasi ile biterken, her bireyi ekose etekli bir grup erkegin olanca testosteronlariyla oynadiklari futbol oyunu hafizamin derinliklerine yer etmekle mesguldu.

Etkinlik alanindan ayrildik, bulutlar aralanmis, hava hic olmadigi kadar aydinlik. Armagh’a donup Onur’u da bizle Letterkenny’e gelmeye ikna ettik. Yol boyunca ozellikle Donegal’e yaklastikca her virajda asiri modifiyeli ralli araclari motorlarindan ovunurcesine bagirarak seyrediyordu. Letterkenny’e yaklasip senede 1 defa olan o uzun trafik konvoyunu gorunce eyvahlar olsun seklinde hatirladigimiz sey ise Donegal Rally haftasonunun geldigi idi. Memleketteki tum bickin beyefendi ve hanimefendilerin Donegal’e gelip yiyip, icip, trafikte zaman gecirdikleri bu haftasonu bizim icin tum yilin en cekilmez haftasonuydu. Ustelik saat 23:00 olmasina ragmen hava da hala kararmamisti.

D8E_7651-6

İrlanda’da Hangi Dil Konuşuluyor?

Arkadaşlarımızın, blog okuyucularımızın, zaman zaman ailemizin, akrabalarımızın sık sık sorup kafa karışıklığı yaşadıkları bir durum var. İrlanda’da hangi dil konuşuluyor? Gaelik, Gaelce her yerde konuşuluyor mu? İskoçlar da aynı dili konuşmuyor mu? Siz gidince İrlandaca mı öğrendiniz? diye gidiyor sorular..

İrlanda Cumhuriyeti’nin iki tane resmî dili var. Biri İngilizce biri de İrlanda dili. Türkçede İrlandalıların konuştuğu dil için İrlandaca, Gaelik, Gaelce vb. ifadeler kullanılıyor.

İrlanda diline, İrlandalılar İngilizce’de Irish diyorlar, Irish konuşuyoruz diyorlar. English gibi. (“Do you speak Gaelic?” sorusuna “No, I speak Irish” cevabını alırsınız.)

İrlanda diline, İrlandalılar İrlanda dilinde ise Gaeilge diyorlar. Bu dilin de birçok farklı aksanı mevcut.

Peki İskoçya’da da aynı dil konuşulmuyor mu?

İskoçların konuştuğu kelt dili de yine İrlanda dilinden gelişen bir dil. Aynı dil ailesi içindeki akraba diller.
Onların konuştuğu dile İngilizce’de Scottish Gaelic ya da sadece Gaelic, Scottish Gaelic’te ise Gàidhlig deniyor. Telâffuzlarını internetten bulabilirsiniz.

Küçük bir paragrafla dil aileleri açısından bakacak olursak, bu iki dil de Hint-Avrupa dil ailesinin altındaki Kelt dilleri içinde yer alıyor. Bu Kelt dilleri de kendi içinde ayrılıyor elbette. İrlanda ve İskoç dilleri (ayrıca Manx dili) Kelt dilleri altında, Ada/adasal Kelt dilleri içindeki Gaelik (Goidelic/Gaelic) dillerine bağlı diller.
Örneğin Kuzeybatı Fransa’daki Bretagne bölgesinde konuşulan Bretonca ya da Welsh dili de Ada Kelt dilleri içindeki Britonik dillerden.

Dönelim günümüze ve İrlanda’ya… Çocuklar liseye kadar Irish öğreniyorlar ama daha sonrasında bu eğitim zorunlu olmaktan çıkıyor. Bu süreç içinde İngilizce ya da İrlandaca ağırlıklı okullar tercih edilebiliyor.
Sonrasında dil eğitimine devam etmeyen kişiler de bu dili doğal olarak unutuyorlar. Nitekim halk içinde, günlük yaşamda İrlandaca pek kullanılmıyor, konuşulmuyor.   (İrlanda’ya gelmek istiyoruz İrlandaca bilmemiz şart mı diyenler için bir cevap olmuştur umarım. ) Bununla birlikte, resmî kurumlarda işe girmek isteyenler İrlandaca sınavını geçmek durumundalar. Bunun dışında genel olarak ve gelenek olarak herkes çok büyük çoğunluğu İrlandaca ya da İrlandaca kökenli olan yer ve kişi isimlerine vâkıf durumda.
Dil, etkin biçimde konuşulmasa da tabelalar, resmî yazılar, uyarılar vs. iki dilde yazılıyor. İrlanda dilinde yayın yapan radyo ve televizyonlar var, bu dili canlı tutmaya çalışan dernek ve kurumlar var. Halk içinde bütün bu sistemi savunanı da gördük, gereksiz bulanı da… En basit şekliyle söyleyecek olursak, savunanı dilini ve kültürünü canlı tutmak istediklerini, bundan mantıklı bir şey olamayacağı, gereksiz bulanı ise can çekişen ve bir daha hiçbir zaman eskisi gibi olamayacak bu dil ve kültür için gereksiz harcama yapmak savlarını ortaya koyuyor.

İrlanda’da İrlanda dilinin konuşulduğu, yaşadığı bölgelere Gaeltacht adı veriliyor. Aşağıda Gaeltacht haritasının bugünkü hâlini görebilirsiniz. Yeşil alanlar günden güne küçülüyor. Biz bu dilin hâlâ aktif konuşulduğu bölgelerden birinde yaşıyoruz. Donegal, İrlandaca konuşulan en büyük bölge. Kuzeybatı tarafları ve adalarında bu dili konuşmayı sürdüren insanlar, topluluklar var.
Gaeltacht bölgelerine girdiğinizi yol üzerindeki tabelalardan anlayabiliyorsunuz ve bu noktadan itibaren artık yol levhaları, dükkân ve resmi yerlerin tabelaları İngilizce olmuyor. Her yerde İrlandaca. Ama dükkâna, markete girince yine herkes İngilizce konuşuyor, konuşabiliyor elbette. Sadece, İrlandaca konuştuğunuzda cevap alma olasılığı burada daha fazla.
Örneğin yaz okulu gibi bir sistem mevcut: Çocuklarına bu dili öğretmek isteyen aileler onları Gaeltacht’ta yaşayan ailelerin yanına gönderiyorlar yazları.

 

   

İrlanda dili, kültürü, Gaeltacht bölgeleri turizmine dayalı etkinlikler, çalışmalar için çeşitli teşvikler verilebiliyor. Bu şekilde bir seyahat/turizm firması kuran bir arkadaşımızın düzenlediği etkinliklere katılıp bol bol İrlandaca konuşan insanların arasında bulunduk. İrlanda içinde Gaeltacht bölgesine/bölgelerine yakın olmaktan, bu kültürü yakından görmekten son derece mutluyuz. Büyük şehirlerin birinde olsaydık bu kadar içinde olma, deneyimleme şansımız olmayacaktı. Geriye kalan küçük, gerçek İrlanda’yı görmek, yaşamak çok güzel, mümkün olduğunca da içinde olmaya çalışıyoruz.

Kuzey İrlanda’daki dil ve eğitim durumuna o kadar hâkim olmadığım için o kısmı yazamıyorum. O tarafta işler biraz daha farklı ve bu konular biraz daha hassas durumda. İrlandaca, orada birinci ya da ikinci dil resmiyeti yerine azınlık dili statüsünde.

http://www.gaeilge.ie/
http://www.udaras.ie/en/an-ghaeilge-an-ghaeltacht/an-ghaeltacht/
https://en.wikipedia.org/wiki/Gaeltacht

Fotogünlük #54 – Bambi

Posted on

Wicklow Milli Parkı sakinleri güzel havanın keyfini çıkartmakla meşgul.. Zıp zıp bambiyi aşağıdaki videoda görebilirsiniz =)

wicklow1

DSC_0069smallDSC_0104smallDSC_0106small

İrlanda’ya Gelen İzmirli :)

Posted on

Kanada’ya giden İzmirli’nin günlüğü başlıklı mizahi yazıyı okumuşsunuzdur. Ben de kar yağınca heyecan yaptım, telefonu 5sn aralıklı fotoğraf çekimine ayarlayıp işyerinden eve dönüş yolumun timelapse videosunu oluşturdum, yalnız iyi yağdı be!

İrlanda ve Çanakkale Savaşı

Posted on

*Güncelleme: Bu yazımız ve bizimle yapılan bir röportaj, Trt’de yayınlanan “Kökler ve Kanatlar – Çanakkale” adlı belgesel serisinin 15. bölümünde yayınlanmıştır. İlgili belgesel’e yazının sonunda ulaşabilirsiniz.

Ekim ayı içeriside Donegal Bölge Müzesi’ne gelen 1. Dünya Savaşı ile ilgili eserleri görmeye gittik. İyi ki gitmişiz, sandığımdan çok daha ilgimi çeken bir konuya denk geldik. Meğer 1. Dünya Savaşı’nda İrlanda’dan İngiltere komutasında Çanakkale’ye de asker gitmiş. Eserlerin, panoların büyük bir kısmı Çanakkale Savaşı ile ilgiliydi.

Atatürk'ü Çanakkale'de yaşamını yitirenler ile ilgili sözleri.

Atatürk’ün Çanakkale’de yaşamını yitirenler ile ilgili sözleri.

“Uzak memleketin toprakları üstünde kanlarını döken kahramanlar: burada dost bir vatanın toprağındasınız. Huzur ve sükun içinde uyuyunuz. Sizler Mehmetçiklerle yan yana, koyun koyunasınız. Uzak diyarlarda evlatlarını harbe gönderen analar; göz yaşlarınızı dindiriniz, evlatlarınız bizim bağrımızdadır. Huzur içindedirler ve huzur içinde rahat rahat uyuyacaklardır. Bu toprakta canlarını verdikten sonra artık bizim evlatlarımız olmuşlardır.”

Çanakkale Savaşı, ilkokul yıllarımda Gelibolu Yarımadası’na yaptığım 2 geziden bu yana hep detaylarını merak ettiğim bir savaş olmuştur. Sonrasında izlediğim; Anzak askerlerinin savaşa katılışı ve siperdeki yaşamlarını konu alan Gallipoli adlı yabancı film, bunu takiben üniversitede bir ders içerisinde okuduğum Çanakkale Mahşeri isimli roman konuya daha da yakından bakmama yardımcı olmuştu. Donegal Bölge Müzesi’ndeki 1. Dünya Savaşı sergisinin büyük bölümünde İrlanda’dan Çanakkale’de İngiltere komutasında savaşmaya gelen Dublin Krallığı 1. Taburu (The 1st Battalions of the Royal Dublin), Munster ve Inniskilling Taburları(Fusiliers)’nda yer alan ve bir şekilde kaydı tutulmuş, savaşın başında yaralanıp İrlanda’ya geri dönmüş ve savaşta hayatını kaybetmiş kişilerin hatıralarına, özel eşyalarına yer verilmekteydi. Çanakkale Şehitliği ve Müzesi ile karşılaştırılamayacak derecede küçük olsa da ilginç bir deneyim olduğunu söyleyebilirim.

Müzeden ve internetteki kaynaklardan derlediğim kısa bilgilerle devam ediyorum;

15 Mart 1915’de İngiliz Donanması’nın harekâtı birçok geminin kaybıyla sonlandı, bunun yanında Türk Birlikleri’ne de saldırının gidişatı hakkında önemli bir ipucu oldu. Bu saldırının ardından 25 Nisan 1915’de yapılan 2. saldırı ise bir çıkartma idi;

– Munster ve Dublin Krallık taburları S.S. River Clyde adlı gemiden saldırıya başlayan ilk taburlardı ve gemiden ayrılmalarından kısa bir süre sonra 200 kişi kayıp verdiler. Devamındaki kayıtlara göre ilk 36 saat içerisinde kayıp sayısı 600’ü geçmişti.

SS River Clyde

SS River Clyde

– İlk çıkartmanın başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından yeni bir saldırı planı yapılmış ve hedef olarak Suvla Koyu seçilmiş. Bu saldırıyı İrlanda’dan gelen alayın yeni bölüklerinin de içinde bulunduğu ordunun gerçekleştirmesi planlanmış ancak hem alayın karaya çıkacağı mevzileri bombalayacak olan hem de orduyu topografik anlamda bilgilendirecek olan topçu sınıfı yönetimsel bir karışıklık sonucu Gelibolu Cephesi yerine Fransa’ya gönderilmiş. Karaya sağ varan birlikler ilerleyen günlerde çok ciddi su ve mühimmat sıkıntıları çekmiş. Saldırı zamanı geldiğinde durumları öyle çaresizmiş ki düşmana(Türk askerine) taş ile saldırmak zorunda aldıkları bile olmuş. İrlanda’dan gelen bölüklerden en az 3411 kişinin hayatını kaybettiği söylenmekte.

– Dublin Taburu (Dublin Fusilier)’nun Çanakkale Savaşı’ndaki en genç kaybı 15 yaşında Gelibolu’da hayatını kaybeden Joseph Berrill adlı üyesiymiş.

– Kuzey İrlanda’da Enniskillen(eski adıyla Inniskilling) kalesine yaptığımız gezide The Inniskilling Müzesi’ne uğramış ve burada da Çanakkale Savaşı ile ilgili ilginç materyallere rastlamıştım. Oldukça militarist bir görünüme sahip bu müzedeki görevli amca ile yaptığımız sohbet hâlâ aklımda. Babası Çanakkale Savaşı’nda savaşmış ve haliyle ondan bol bol hikayeler dinlemiş, Türk olduğumuzu söyleyince sağolsun hakkımızı verdi ve çok iyi savaştığımızı söyledi. Ben de kendisine Çanakkale Savaşı’nın şiddetini havada çarpışan mermi örneğini vererek anlattım ve gencecik insanların nasıl can verdiğini az da olsa anlayabilmesi için mutlaka Türkiye’yi, Çanakkale Şehitliği’ni ziyaret etmesini tavsiye ettim, Atatürk’ün Yurtta Barış Dünya’da Barış sözünü de laf arasında 2-3 defa tekrarladım 🙂

– Çanakkale savaşında yaşamını kaybeden onca yabancı askerin neden bu savaşa girdiğini hep merak etmişimdir, bu konuda yukarıda basetiğim Gallipoli filminin oldukça aydınlatıcı olduğunu söyleyebilirim. İrlanda ve Çanakkale Savaşı konusunu araştırırken de bu konuda ilginç bilgilere rastladım. Bir babanın Çanakkale Savaşı’na gidip hayatını kaybeden oğlunun ardından yazdığı aşağıda bahsedeceğim şarkı insanı derinden etkiliyor.

Şarkıda ana konu tek evlatlarını Çanakkale Savaşı’na gönderen bir ailenin pişmanlığı ve İrlanda’nın İngiltere komutasında savaşa girmesinin yanlışlığı. 1. Dünya Savaşı’nda İrlanda’nın İngiltere komutasındaki kayıplarının İrlanda’nın bağımsızlık mücadelesinin başlamasında oldukça etkili olduğu söyleniyor.
Şarkıda babası oğluna diyor ki;

“Yanlış ülke için savaştın, yanlış amaç uğrunda öldün/Annen hep derdi bu asıl İrlanda’nın kaybı diye/ Onca genç adam yabancı topraklara savaşmaya gitti/Halbuki en büyük savaş evimizde, İrlanda’daydı.”

You fought for the wrong country, you died for the wrong cause,
And your ma often said it was Ireland’s great loss;
All those fine young men who marched to foreign lands to fight war,
While the greatest war of all was at home.


Şarkı sözleri için tıklayın.

Derry Gazetesi Çanakkale Savaşı ile ilgili bir haber, 1915

Derry Gazetesi’nde Çanakkale Savaşı ile ilgili bir haber, 1915

Çanakkale Savaşı ile ilgili diğer bir şarkı da Foggy Dew adlı balad. Bu şarkıda da ülkelerinin bağımsızlığı için savaşan İrlanda askerlerinin Dublin’e gururla mücadele bayrağını dikmelerinden, Suvla Körfezi’nde ya da Seddülbahir’de ölmektense İrlanda gökyüzü altında ölmenin daha iyi olduğundan bahsediliyor.

Right proudly high over Dublin Town they hung out the flag of war
Twas better to die ‘neath an Irish sky than at Suvla or Sud-El-Bar

War. War never changes.

Kökler ve Kanatlar – Çanakkale – Bölüm 15 (İrlanda)